โดย David Israel • 22 ตุลาคม 2026

เยรูซาเล็ม, 22 ตุลาคม 2026 (TPS-IL) — การศึกษาของมหาวิทยาลัยไฮฟาเกี่ยวกับจารึกภาษากรีกโบราณจำนวน 10,795 ชิ้น พบว่าการกล่าวถึงการบนบานทางศาสนามีความแพร่หลายมากขึ้นตลอดระยะเวลากว่า 1 สหัสวรรษ โดยมีความแตกต่างอย่างเห็นได้ชัดในแต่ละภูมิภาคและในหมู่ผู้นับถือเทพเจ้าองค์ต่างๆ

ข้อค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่า ความเปลี่ยนแปลงในวิธีที่ผู้คนบันทึกความศรัทธาทางศาสนาของตนนั้นเริ่มต้นขึ้นหลายศตวรรษก่อนที่ศาสนาคริสต์จะก้าวขึ้นมามีอิทธิพลในจักรวรรดิโรมัน ความแตกต่างระดับภูมิภาคยังชี้ให้เห็นถึงบทบาทของการปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมในการหล่อหลอมวัตรปฏิบัติด้านศาสนาทั่วแถบเมดิเตอร์เรเนียนโบราณ

งานวิจัยนี้นำโดยศาสตราจารย์ Moshe Blidstein หัวหน้าภาควิชาประวัติศาสตร์ทั่วไปแห่งมหาวิทยาลัยไฮฟา โดยได้ตรวจสอบจารึกที่มีอายุตั้งแต่ศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาลจนถึงศตวรรษที่ 7 หลังคริสตกาล จารึกเหล่านี้ถูกดึงมาจากฐานข้อมูลดิจิทัลที่รวบรวมจารึกภาษากรีกมากกว่า 217,000 ชิ้น

ในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล มีจารึกถวายสักการะไม่ถึง 9 เปอร์เซ็นต์ที่กล่าวถึงคำบนบาน ทว่าเมื่อถึงศตวรรษที่ 5 และ 6 หลังคริสตกาล ซึ่งจารึกส่วนใหญ่ที่ยังหลงเหลืออยู่เป็นของชาวคริสต์ สัดส่วนดังกล่าวได้เพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 60 เปอร์เซ็นต์

ทั่วทั้งเมดิเตอร์เรเนียนโบราณ กลุ่มผู้นับถือลัทธิพหุเทวานิยม (เพแกน) ชาวยิว และชาวคริสต์ ต่างถวายของขวัญแด่เทพเจ้า ซึ่งรวมถึงแท่นบูชา ตะเกียง และรูปแกะสลักขนาดเล็ก จารึกบางชิ้นที่มาพร้อมของถวายเหล่านี้บันทึกถึงการแก้บนตามคำปฏิญาณก่อนหน้า ซึ่งอาจทำขึ้นเพื่อแลกกับการหายจากโรคภัยไข้เจ็บ การเดินทางที่ปลอดภัย หรือการปกป้องคุ้มครองครอบครัว ส่วนจารึกอื่นๆ ก็สะท้อนความหวังในวงกว้างเพื่อสุขภาพที่ดีและความเจริญรุ่งเรือง

Blidstein ชี้ว่า บรรดาผู้สักการะได้เน้นย้ำความสัมพันธ์ระหว่างคำสัญญากับการบรรลุผลของคำสัญญานั้นมากขึ้นเรื่อยๆ อย่างไรก็ดี จารึกเหล่านี้ไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าผู้คนทำการบนบานมากขึ้นตามกาลเวลา หรือเพียงแค่มีแนวโน้มที่จะบันทึกเรื่องดังกล่าวไว้เป็นลายลักษณ์อักษรมากขึ้นกันแน่

วัตรปฏิบัตินี้ยังมีความแตกต่างกันตามสภาพทางภูมิศาสตร์ การอ้างถึงคำบนบานปรากฏบ่อยครั้งขึ้นในจารึกจากเอเชียไมเนอร์ ซึ่งเป็นภูมิภาคที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศตุรกีในปัจจุบัน เช่นเดียวกับในซีเรียและดินแดนอิสราเอล ขณะเดียวกันกลับพบน้อยกว่ามากทั่วพื้นที่ส่วนใหญ่ของแผ่นดินใหญ่กรีซและหมู่เกาะอีเจียน

ภูมิภาคที่มีอัตราการบันทึกคำบนบานสูงกว่าเป็นจุดตัดทางวัฒนธรรมที่ประเพณีของกรีกได้มีปฏิสัมพันธ์กับชนกลุ่มอื่น รวมถึงชาวยิวและชาวฟินิเชีย ผู้คนจำนวนมากในชุมชนเหล่านี้รับเอาภาษากรีกมาใช้สำหรับการสื่อสารลายลักษณ์อักษร ทำให้เกิดภาษากลางที่สามารถใช้บันทึกวัตรปฏิบัติทางศาสนาได้ ข้อค้นพบนี้ชี้ว่าธรรมเนียมท้องถิ่นและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมอาจมีอิทธิพลต่อวิธีที่ผู้คนแสดงความศรัทธาของตนในจารึกภาษากรีก

การศึกษานี้ท้าทายสมมติฐานเดิมที่ว่าศาสนาคริสต์เป็นผู้ริเริ่มความเปลี่ยนแปลงที่นำไปสู่การบันทึกคำบนบานทางศาสนาบ่อยครั้งขึ้น การเพิ่มขึ้นนี้เริ่มต้นขึ้นนานก่อนที่ศาสนาคริสต์จะแพร่กระจายไปทั่วจักรวรรดิโรมัน แม้ว่าความแพร่หลายของจารึกของชาวคริสต์ในศตวรรษต่อๆ มาจะทำให้ยากต่อการจำแนกความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในวงกว้างออกจากอิทธิพลของศาสนาใหม่นี้ก็ตาม

ผลการศึกษาดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่มีผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบ PLOS ONE