โดย เพซาค เบนสัน • 22 ตุลาคม 2026
เยรูซาเล็ม, 22 ตุลาคม 2026 (TPS-IL) — การรักษาโรคซึมเศร้าที่บ้านจะง่ายดายเพียงแค่ใช้อุปกรณ์และเล่นเกมคอมพิวเตอร์ได้หรือไม่? การทดลองทางคลินิกโดยคณะนักวิจัยชาวอิสราเอล ลัตเวีย และเยอรมนี ชี้ว่าแนวทางนี้มีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ แต่ยังไม่แสดงให้เห็นว่าได้ผลดีกว่าการรักษาแบบกลุ่มควบคุม ผู้ใหญ่วัยผู้ใหญ่ที่มีภาวะซึมเศร้าขั้นรุนแรง (major depression) ซึ่งใช้เครื่องกระตุ้นสมองควบคู่ไปกับการเล่นเกมฝึกสมองด้านการรู้คิด มีอาการดีขึ้นไม่ต่างจากกลุ่มผู้เข้าร่วมที่ได้รับการกระตุ้นหลอกและเล่นเกมควบคุม
ผลการวิจัยดังกล่าวตอกย้ำถึงความท้าทายสำคัญสำหรับการดูแลสุขภาพจิตที่ใช้เทคโนโลยีเป็นฐาน นั่นคือการทำให้การรักษาเข้าถึงได้ที่บ้านไม่ได้หมายความว่าจะได้ผลเสมอไป
วิทยาเขตของมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเล็ม เมื่อวันที่ 3 ส.ค. 2023 ภาพโดย โยอาฟ ดุดเควิทช์/TPS-IL
การทดลอง DiSCoVeR นำโดย ศ. มอร์ นาฮุม จากมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเล็ม ร่วมกับนักวิจัยจากศูนย์การแพทย์ฮาดาสซาห์, มหาวิทยาลัยแอลเอ็มยู มิวนิก ในเยอรมนี และมหาวิทยาลัยรีกา สตราดินส์ ในลัตเวีย โดยจากผู้ใหญ่วัยผู้ใหญ่ 111 รายที่ลงทะเบียนที่โรงพยาบาลในกรุงเยรูซาเล็ม นครมิวนิก และกรุงรีกา มี 109 รายที่รวมอยู่ในการวิเคราะห์หลัก
การรักษาดังกล่าวผสมผสานการกระตุ้นสมองด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ (tDCS) ซึ่งส่งกระแสไฟฟ้าอ่อนๆ ผ่านขั้วไฟฟ้าบนหนังศีรษะ เข้ากับเกมคอมพิวเตอร์ที่ออกแบบมาเพื่อฝึกความสนใจ ความจำ และการตัดสินใจ
ผู้เข้าร่วมการทดลองได้รับทั้งการกระตุ้นสมองจริงควบคู่กับเกมฝึกสมอง หรือการกระตุ้นหลอกซึ่งเลียนแบบขั้นตอนดังกล่าวโดยไม่มีการปล่อยกระแสไฟฟ้าจริง ควบคู่กับเกมควบคุมที่ไม่มีแบบฝึกหัดฝึกสมองในลักษณะเดียวกัน
หลังจากเสร็จสิ้นการเข้ารับการบำบัดแบบพบหน้ากันในเบื้องต้น 1 ถึง 5 ครั้ง ผู้เข้าร่วมการทดลองได้ดำเนินการรักษาต่อที่บ้าน โดยได้รับการขอให้ทำตามขั้นตอนให้ครบ 30 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที ตลอดระยะเวลา 6 สัปดาห์
ทำได้จริง แต่ไม่ได้มีประสิทธิผลมากกว่า
นักวิจัยพบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถปฏิบัติตามแผนการรักษาได้อย่างต่อเนื่อง โดยผู้เข้าร่วม 86 ราย หรือประมาณ 79% ของผู้ที่รวมอยู่ในการวิเคราะห์หลัก ได้เข้ารับการบำบัดครบอย่างน้อย 20 ครั้ง ตลอดทั้งการทดลอง มีการบำบัดเสร็จสิ้น 2,499 ครั้ง จากทั้งหมด 2,791 ครั้งที่วางแผนไว้
อย่างไรก็ตาม การรักษาเชิงทดลองไม่ได้ส่งผลให้อาการของโรคซึมเศร้าดีขึ้นมากกว่าแต่อย่างใด จากแบบประเมินภาวะซึมเศร้า Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการวัดระดับความรุนแรงของโรคซึมเศร้า คะแนนดีขึ้นเฉลี่ย 7.3 คะแนนในกลุ่มที่ได้รับการรักษาจริง และ 8.2 คะแนนในกลุ่มควบคุม ความแตกต่างนี้ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ และพบผลลัพธ์ในลักษณะเดียวกันนี้ในการติดตามผลที่ 10 สัปดาห์
“ทั้งสองกลุ่มมีอาการดีขึ้นอย่างมาก และนั่นคือผลการวิจัยที่ฉันยังคงหวนกลับมานึกถึง” นาฮุมกล่าว
“เรายังคงมีเรื่องที่ต้องเรียนรู้อีกมากเกี่ยวกับสิ่งที่ขับเคลื่อนให้เกิดการฟื้นตัวจากโรคซึมเศร้าอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะเป็นการปรับการทำงานของระบบประสาท การฝึกสมอง ความคาดหวัง การมีส่วนร่วม การดูแลอย่างต่อเนื่อง หรือเพียงแค่แบบแผนของการกลับมารับการรักษาในทุกๆ วัน” เธอกล่าวเสริม “การศึกษาของเราไม่สามารถตอบคำถามนั้นได้ แต่มันแสดงให้เห็นว่าเหตุใดสภาวะควบคุมที่ออกแบบมาอย่างรอบคอบจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งหากเราต้องการค้นหาคำตอบ”
การที่ทั้งสองกลุ่มมีอาการดีขึ้นไม่ได้เป็นการพิสูจน์ยืนยันว่าการแทรกแซงใดการแทรกแซงหนึ่งเป็นสาเหตุของความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว การศึกษานี้ไม่สามารถระบุได้ว่าอาการดีขึ้นเพราะกิจวัตรของการรักษา ความคาดหวัง การดูแลทางการแพทย์อย่างต่อเนื่อง ความผันผวนตามธรรมชาติของโรคซึมเศร้า หรือปัจจัยอื่นๆ
เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์เกิดขึ้นในทั้งสองกลุ่ม โดยไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทั้งในด้านอัตราการเกิดหรือความรุนแรง มีผู้เข้าร่วมการทดลอง 2 รายในกลุ่มที่ได้รับการรักษาจริงต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล รายหนึ่งเนื่องจากมีความคิดฆ่าตัวตายเฉียบพลัน และอีกรายเนื่องจากภาวะซึมเศร้าทรุดลง ซึ่งนักวิจัยพิจารณาแล้วว่าเหตุการณ์ทั้งสองมีโอกาสน้อยมากที่จะเกี่ยวข้องกับการรักษา
ผู้เข้าร่วมการทดลองที่เชื่อว่าตนเองได้รับการรักษาแบบกลุ่มควบคุมมีแนวโน้มที่จะแสดงการฟื้นตัวน้อยกว่า โดยไม่ขึ้นอยู่กับกลุ่มที่พวกเขาได้รับการจัดสรรให้อยู่จริง คณะนักวิจัยเตือนว่าความเชื่อมโยงนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าความคาดหวังมีอิทธิพลต่อการฟื้นตัว หรือผู้เข้าร่วมการทดลองคาดเดากลุ่มการรักษาของตนเองจากความคืบหน้าของอาการหรือไม่
ผลการวิจัยดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิชาการที่มีผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบ JAMA Network Open
