งานวิจัยอิสราเอลอาจพลิกโฉมแนวทางของแพทย์ต่อวัยหมดประจำเดือนและสุขภาพสตรี

โดย Pesach Benson • 2 พฤศจิกายน 2026

เยรูซาเลม, 2 พฤศจิกายน 2026 (TPS-IL) — นักวิจัยชาวอิสราเอลพบว่า วัยหมดประจำเดือนมีความเกี่ยวข้องมากกว่าแค่การลดลงทีละน้อยของฮอร์โมนสืบพันธุ์ งานวิจัยของพวกเขาระบุถึงช่วงเวลาที่ชัดเจนของการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาแบบเร่งตัวซึ่งส่งผลต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกายหลายระบบ ในช่วงเวลาที่ประจำเดือนของผู้หญิงหยุดลงอย่างถาวร

ข้อค้นพบนี้ท้าทายความเข้าใจเดิมที่ว่าวัยหมดประจำเดือนเป็นช่วงการเปลี่ยนผ่านแบบค่อยเป็นค่อยไป และชี้ว่าผลกระทบต่อสุขภาพของผู้หญิงนั้นขยายวงกว้างเกินกว่าเพียงแค่ระบบสืบพันธุ์

งานวิจัยนี้อาจส่งผลต่อแนวทางของแพทย์ในการดูแลสุขภาพสตรีในวัยกลางคน โดยชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่สัมพันธ์กับวัยหมดประจำเดือนเริ่มก่อตัวขึ้นมากกว่าหนึ่งทศวรรษก่อนที่ประจำเดือนจะหยุด การตระหนักถึงการเปลี่ยนผ่านทางชีววิทยาที่กว้างขึ้นนี้อาจทำให้แพทย์และสตรีมีโอกาสเร็วขึ้นในการระบุข้อกังวลด้านสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นและพิจารณามาตรการป้องกัน

วัยหมดประจำเดือนถือเป็นจุดสิ้นสุดของวัยเจริญพันธุ์ของผู้หญิง โดยเกิดขึ้นเมื่อการทำงานของรังไข่ลดลงและประจำเดือนหยุดลงอย่างถาวร โดยทั่วไปนิยามว่าเป็นการไม่มีประจำเดือนติดต่อกันเป็นเวลา 12 เดือน และมักเกิดขึ้นระหว่างช่วงอายุ 45 ถึง 55 ปี หลายปีก่อนเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ซึ่งเรียกว่าระยะก่อนหมดประจำเดือน (perimenopause) จะเกี่ยวข้องกับระดับฮอร์โมนที่แปรปรวนและลดลง ซึ่งอาจก่อให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น อาการร้อนวูบวาบ ปัญหาการนอนหลับ และอารมณ์แปรปรวน

งานวิจัยนี้ระบุว่าพบการเปลี่ยนแปลงที่มีนัยสำคัญใน 52 จาก 90 ประเภทของการทดสอบในห้องปฏิบัติการที่ตรวจสอบจากชุดข้อมูลของสหรัฐฯ ในช่วงเวลาของการมีประจำเดือนครั้งสุดท้าย ซึ่งรวมถึงตัวชี้วัดสุขภาพกระดูก การทำงานของตับและไต รวมถึงคอเลสเตอรอลในเลือดและไขมันชนิดอื่น ๆ ซึ่งชี้ว่าวัยหมดประจำเดือนส่งผลกระทบต่อการทำงานของร่างกายในขอบเขตที่กว้างกว่าที่เคยรับรู้กันมาอย่างมาก

คณะผู้วิจัยไม่พบรูปแบบที่เทียบเคียงกันได้ในกลุ่มผู้ชายที่มีช่วงอายุใกล้เคียงกัน สตรีที่ได้รับการบำบัดด้วยฮอร์โมนเพื่อจัดการกับอาการของวัยหมดประจำเดือนยังพบการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาที่เด่นชัดน้อยกว่า ซึ่งชี้ว่าการรักษาอาจส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาบางประการที่สัมพันธ์กับวัยหมดประจำเดือน อย่างไรก็ดี ข้อค้นพบนี้ไม่ได้สรุปว่าการบำบัดด้วยฮอร์โมนจะช่วยป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพที่เกี่ยวข้องได้

การเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นเร็วกว่าเดิม

ข้อค้นพบที่สำคัญอีกประการคือ การเปลี่ยนแปลงแบบเร่งตัวในระดับฮอร์โมนเพศเริ่มต้นขึ้น 12 ถึง 15 ปีก่อนการมีประจำเดือนครั้งสุดท้าย ซึ่งเร็วกว่าที่เคยประเมินไว้ก่อนหน้านี้ เนื่องจากสรีรวิทยาบางประการที่พบนั้นสัมพันธ์กับความเสี่ยงด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้น ข้อค้นพบนี้จึงชี้ถึงโอกาสในการพิจารณาการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันก่อนที่จะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนจริง ๆ เป็นเวลานาน

“งานวิจัยของเราขยายกรอบเวลาของโอกาสสำหรับการแพทย์เชิงป้องกันออกไปเป็นระยะเวลาเกือบหนึ่งทศวรรษก่อนวัยหมดประจำเดือน” ศ. อูริ อาลอน (Uri Alon) จากสถาบันวิทยาศาสตร์ไวซ์มันน์ (Weizmann Institute of Science) ผู้นำการวิจัยกล่าว “ในภาพรวมที่กว้างขึ้น วิธีการที่เราพัฒนาขึ้นอาจช่วยศึกษาระยะการเปลี่ยนผ่านและการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาอื่น ๆ ได้ด้วย เช่น วัยเจริญพันธุ์ การตั้งครรภ์ หรือการเริ่มมีอาการของโรค”

คณะผู้วิจัยซึ่งนำโดย ดร. เกลน พริดแฮม (Glen Pridham) และ โยอาฟ ฮายุต (Yoav Hayut) จากห้องปฏิบัติการของอาลอน ในภาควิชาชีววิทยาเซลล์โมเลกุลของสถาบัน ได้วิเคราะห์เวชระเบียนจากสตรีประมาณ 1.3 ล้านคนที่ได้รับการรักษาโดย Clalit Health Services องค์กรบริหารจัดการด้านสุขภาพที่ใหญ่ที่สุดของอิสราเอล บันทึกดังกล่าวครอบคลุมระยะเวลาประมาณ 20 ปี นักวิจัยยังได้ตรวจสอบข้อมูลจากการสำรวจการตรวจสุขภาพและโภชนาการแห่งชาติของสหรัฐฯ (NHANES) ด้วย โดยชุดข้อมูลทั้งสองชุดนี้รวมกันมีผลการทดสอบในห้องปฏิบัติการมากกว่า 300 ล้านรายการ

การศึกษาเรื่องวัยหมดประจำเดือนผ่านฐานข้อมูลทางการแพทย์ขนาดใหญ่ถือเป็นความท้าทาย เนื่องจากบันทึกดังกล่าวโดยทั่วไปไม่ได้ระบุว่าผู้หญิงแต่ละคนมีประจำเดือนครั้งสุดท้ายเมื่อใด เพื่อแก้ไขปัญหานี้ คณะผู้วิจัยจึงได้พัฒนาเทคนิคทางคณิตศาสตร์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากดาราศาสตร์ นักดาราศาสตร์ใช้วิธีการที่คล้ายคลึงกันนี้เพื่อแก้ไขความผิดเพี้ยนในภาพจากกล้องโทรทรรศน์และทำให้วัตถุที่พร่ามัวมีความคมชัดขึ้น ทีมงานชาวอิสราเอลได้ประยุกต์ใช้วิธีการที่เทียบเคียงกันเพื่อคำนวณความแตกต่างของช่วงอายุที่ผู้หญิงเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ทำให้พวกเขาสามารถสร้างแบบจำลองการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาที่สัมพันธ์กับการมีประจำเดือนครั้งสุดท้ายขึ้นมาใหม่ได้

คณะผู้วิจัยยังได้เปรียบเทียบผลตรวจทางห้องปฏิบัติการระหว่างสตรีที่ได้รับการบำบัดด้วยฮอร์โมนกับสตรีที่ไม่ได้รับฮอร์โมน จากการทดสอบ 80 ประเภทที่ตรวจสอบในการเปรียบเทียบนี้ พบว่า 39 ประเภทแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างทั้งสองกลุ่ม

คณะผู้วิจัยระบุว่า การวิเคราะห์ของพวกเขาอาศัยชุดข้อมูลทางการแพทย์ขนาดใหญ่มากกว่าการติดตามสตรีกลุ่มเดิมตลอดช่วงการเปลี่ยนผ่านสู่วัยหมดประจำเดือน วิธีการทางคณิตศาสตร์ช่วยให้พวกเขาสามารถสร้างรูปแบบการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาขึ้นมาใหม่ได้ แม้จะไม่มีบันทึกที่แม่นยำเกี่ยวกับการมีประจำเดือนครั้งสุดท้ายของสตรีแต่ละรายก็ตาม

งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Nature Medicine ซึ่งเป็นวารสารที่มีผู้ทรงคุณวุฒิประเมิน (peer-reviewed)