โดย เพซัค เบ็นซอน • 12 เมษายน 2026

เยรูซาเล็ม, 12 เมษายน 2026 (TPS-IL) — โควิด-19 อาจทิ้งร่องรอยทางชีวภาพไว้ที่ปอดนานกว่าที่เคยเข้าใจกัน ตามการศึกษาใหม่ของอิสราเอลและสหรัฐฯ ที่เชื่อมโยงการติดเชื้อในอดีตเข้ากับการเพิ่มขึ้นเล็กน้อยของความเสี่ยงโรคมะเร็งปอด งานวิจัยนี้ชี้ไปที่โปรตีนหนามของไวรัสว่าเป็นตัวขับเคลื่อนที่เป็นไปได้ของปฏิกิริยาลูกโซ่ที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ การเกิดแผลเป็น และการเปลี่ยนแปลงทางภูมิคุ้มกันในเนื้อเยื่อปอด ซึ่งเสนอคำอธิบายที่เป็นไปได้ว่าความเสียหายของปอดหลังป่วยโควิดอาจพัฒนาไปสู่มะเร็งได้อย่างไรในบางกรณี มหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเล็มประกาศเมื่อวันอาทิตย์

แม้ว่านักวิจัยจะเน้นย้ำว่าความเสี่ยงโดยรวมต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งยังคงมีน้อย แต่พวกเขากระทั่งกล่าวว่าการค้นพบนี้มีความสำคัญเนื่องจากก้าวข้ามการสังเกตการณ์ก่อนหน้านี้เกี่ยวกับแผลเป็นในปอดหลังป่วยโควิด และเสนอวิถีทางโมเลกุลเฉพาะที่อาจเชื่อมโยงการติดเชื้อกับการพัฒนามะเร็ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเสี่ยงสูง เช่น ผู้สูบบุหรี่

การศึกษาดังกล่าวจัดทำโดย ศ.อเล็กซ์ กิเลเลส-ฮิลเลล จากมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเล็มและศูนย์การแพทย์ฮัดดาสซาห์ ร่วมกับเพื่อนร่วมงานระหว่างประเทศ ซึ่งรวมถึงนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยมาร์แชลล์ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยในสหรัฐฯ ที่ตั้งอยู่ในเวสต์วิจิเนีย ตีพิมพ์ในวารสารผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ Frontiers in Immunology งานวิจัยนี้ผสมผสานการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพขนาดใหญ่เข้ากับการวิจัยชีววิทยาเชิงกลไก เพื่อสำรวจว่าการติดเชื้อไวรัสซาร์ส-โคฟ-2 เอง และโดยเฉพาะโปรตีนหนามของมัน อาจมีส่วนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระยะยาวในเนื้อเยื่อปอดหรือไม่

แพทย์เคยสังเกตมาก่อนหน้านี้ว่าผู้รอดชีวิตจากโควิด-19 บางรายพัฒนาเป็นโรคพังผืดในปอดแบบอิทเทอร์สติเชียล ซึ่งเป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับการเกิดแผลเป็นถาวรของเนื้อเยื่อปอดที่เป็นที่รู้กันว่าเพิ่มความเสี่ยงโรคมะเร็ง อย่างไรก็ตาม ความเชื่อมโยงทางชีวภาพระหว่างการติดเชื้อกับการพัฒนาของเนื้องอกยังคงไม่ชัดเจน ดังที่นักวิจัยอธิบายว่า “คำถามสำคัญคือตัวไวรัสเอง โดยเฉพาะโปรตีนหนามของมัน สามารถปูทางไปสู่มะเร็งได้หรือไม่”

เพื่อตรวจสอบ ทีมงานได้วิเคราะห์เวชระเบียนจากผู้ป่วยมากกว่า 166,000 รายโดยใช้ฐานข้อมูลสุขภาพระดับโลก TriNetX โดยจับคู่กลุ่มตัวอย่างอย่างรอบคอบเพื่อควบคุมความแตกต่างทางประชากรศาสตร์และปัจจัยเสี่ยงเบื้องต้น ผลลัพธ์แสดงให้เห็นว่าผู้รอดชีวิตจากโควิด-19 มีการวินิจฉัยโรคมะเร็งปอดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุมที่ไม่ติดเชื้อ

การศึกษาพบว่าความเสี่ยงโรคมะเร็งปอดเพิ่มขึ้นสัมพัทธ์ 22 เปอร์เซ็นต์ โดยมีอัตราส่วนอันตรายอยู่ที่ 1.50 และมีนัยสำคัญทางสถิติที่ P < .001 ผลกระทบนี้เด่นชัดที่สุดในกลุ่มผู้สูบบุหรี่ในปัจจุบัน เป็นที่น่าสังเกตว่านักวิจัยไม่พบการเพิ่มขึ้นที่คล้ายคลึงกันในมะเร็งช่องปากหรือมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเป็นรูปแบบที่พวกเขากล่าวว่าสนับสนุนกลไกเฉพาะของปอดมากกว่าการเพิ่มขึ้นทั่วไปของความเสี่ยงโรคมะเร็ง

นักวิจัยกล่าวว่าสัญญาณเฉพาะอวัยวะนี้เป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้การค้นพบนี้โดดเด่น เนื่องจากมันสอดคล้องกับกระบวนการทางชีวภาพที่มีเป้าหมายเฉพาะมากกว่าผลกระทบเชิงระบบในวงกว้าง “การค้นพบเหล่านี้บ่งชี้ว่าโควิด-19 ไม่ได้เป็นเพียงโรคเฉียบพลันเท่านั้น แต่อาจมีผลกระทบระยะยาวต่อความเสี่ยงโรคมะเร็งปอดด้วย” นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสังเกต

แง่มุมที่ใหม่ที่สุดของการศึกษาคือการระบุวิถีทางโมเลกุลที่อาจเกิดขึ้นซึ่งเชื่อมโยงการติดเชื้อไวรัสซาร์ส-โคฟ-2กับการเปลี่ยนแปลงที่ส่งเสริมเนื้องอกในปอด ที่ศูนย์กลางของวิถีทางนี้คือเอนไซม์ที่เรียกว่าไทมิดีน ฟอสโฟรีเลส (TYMP) ซึ่งดูเหมือนจะมีบทบาทสำคัญในการแปลการบาดเจ็บจากไวรัสไปสู่การเปลี่ยนแปลงการอักเสบและโครงสร้างในระยะยาว

การกระตุ้นของ TYMP สัมพันธ์กับการอักเสบของปอดที่เพิ่มขึ้น การเกิดพังผืดที่มากขึ้น และการสะสมของคอลลาเจน พร้อมกับการกระตุ้นของ STAT3 ซึ่งเป็นวิถีทางส่งสัญญาณที่เกี่ยวข้องอย่างกว้างขวางกับการพัฒนามะเร็ง นอกจากนี้ยังดูเหมือนจะเปลี่ยนกิจกรรมของภูมิคุ้มกันไปสู่สภาพแวดล้อมที่สนับสนุนเนื้องอกในเนื้อเยื่อปอด

“สิ่งนี้บ่งชี้ว่า TYMP ไม่ได้มีอิทธิพลต่อการเติบโตของเนื้องอกเท่านั้น แต่มันปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางภูมิคุ้มกันทั้งหมดของปอดในลักษณะที่สามารถส่งเสริมมะเร็งได้” นักวิจัยอธิบาย

การศึกษายังพบว่าโปรตีนหนามของไวรัสซาร์ส-โคฟ-2 อาจเปลี่ยนแปลงการประมวลผลตัวรับ ACE2 ในเซลล์ปอด ทำให้เกิดชิ้นส่วนโมเลกุลที่สอดคล้องกับการหมุนเวียนของเนื้อเยื่อที่เพิ่มขึ้นและความเสียหายที่กำลังดำเนินอยู่ นักวิจัยกล่าวว่าสิ่งนี้สนับสนุนน้ำตกแบบเป็นขั้นเป็นตอนที่เริ่มต้นด้วยปฏิสัมพันธ์ของไวรัสและสิ้นสุดลงด้วยการเปลี่ยนแปลงระยะยาวต่อโครงสร้างปอดและพฤติกรรมของภูมิคุ้มกัน

การศึกษาไม่ได้บ่งชี้ว่าโควิด-19 ทำให้เกิดมะเร็งโดยตรง แต่ค่อนข้างระบุว่ามันอาจเพิ่มความ vulnerability ภายใต้เงื่อนไขบางประการ แม้ว่าการค้นพบจะชี้ไปที่สัญญาณความเสี่ยงที่เป็นไปได้ แต่นักวิจัยเน้นย้ำว่าความเสี่ยงสัมบูรณ์สำหรับบุคคลใดยังคงมีน้อย อย่างไรก็ตาม พวกเขาโต้แย้งว่าการรวมกันของข้อมูลระบาดวิทยาและกลไกทางชีวภาพที่สมเหตุสมผลทำให้ผลลัพธ์มีความสำคัญสำหรับการติดตามระยะยาวและการวิจัยในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประชากรกลุ่มเสี่ยงสูง

หากได้รับการยืนยันในการศึกษาในอนาคต การค้นพบนี้อาจมีอิทธิพลต่อการดูแลติดตามผลระยะยาวสำหรับผู้ป่วยหลังป่วยโควิด ผู้ที่พัฒนาความเสียหายของปอดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะพังผืดแบบอิทเทอร์สติเชียล อาจได้รับการพิจารณาสำหรับการติดตามอย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้นเพื่อหา早期สัญญาณเริ่มต้นของมะเร็งปอด การศึกษายังเน้นย้ำว่าผู้สูบบุหรี่เป็นกลุ่มย่อยที่มีความเสี่ยงสูง

นอกจากนี้ การระบุไทมิดีน ฟอสโฟรีเลส (TYMP) เป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญอาจเปิดประตูสู่การรักษาใหม่ๆ ที่มุ่งลดแผลเป็นในปอด การอักเสบเรื้อรัง และการส่งสัญญาณที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งในลำดับถัดไป เช่น การกระตุ้น STAT3

ในวงกว้างขึ้น งานวิจัยนี้อาจปรับเปลี่ยนความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีที่การติดเชื้อไวรัสระบบทางเดินหายใจอย่างรุนแรงส่งผลต่อสุขภาพปอดในระยะยาว โดยสนับสนุนความคิดที่ว่าไวรัสสามารถทิ้งการเปลี่ยนแปลงทางโมเลกุลและภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืนไว้ในเนื้อเยื่อปอด ซึ่งช่วย “โปรแกรมใหม่” วิธีที่ปอดตอบสนองต่อการบาดเจ็บอย่างมีประสิทธิภาพ และอาจกระตุ้นให้มีการตรวจสอบเพิ่มเติมว่ามีวิถีทางหลังการติดเชื้อที่คล้ายคลึงกันในโรคระบบทางเดินหายใจอื่นๆ นอกเหนือจากโควิด-19 หรือไม่