เครื่องบินรบปรากฏขึ้นเหนือท้องฟ้าของอิสราเอล ไม่นานนักก็มีการระบุได้ว่ารุ่นดังกล่าวไม่ใช่ของกองทัพอากาศ แต่เป็นเครื่องบินมิก-21 ของโซเวียต ซึ่งเป็นเครื่องบินที่ล้ำหน้าที่สุดของศัตรูในเวลานั้น เครื่องบินมิราจสองลำขึ้นบินเพื่อสกัดกั้นผู้บุกรุกปริศนา จนกระทั่งมีคำสั่งอันผิดปกติจากผู้บัญชาการกองทัพอากาศด้วยตนเอง: ห้ามยิงตก เพียงแค่คุ้มกันให้ลงจอดเท่านั้น
ดังนั้น ในวันที่ 16.08.1966 ปฏิบัติการ ‘เพชร’ จึงเดินทางมาถึงจุดสูงสุด ซึ่งสร้างหนึ่งในความสำเร็จด้านข่าวกรองที่สำคัญที่สุดสำหรับกองทัพอากาศและมอสสาดในยุคนั้น “มันเป็นปฏิบัติการครั้งแรกใน نوع ของมัน โดยมีเป้าหมายเพื่อนำเครื่องบินรบที่โดดเด่นที่สุดของอีกฝ่ายมาสู่มือเรา” อ비 โมเช เซกัล ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศเล่า
คลังข้อมูลกองทัพอากาศ
ความคิดอันกล้าหาญนี้เริ่มต้นขึ้นอย่างเรียบง่าย ผู้บัญชาการกองทัพอากาศในขณะนั้น พลเอก เอเซอร์ ไวซ์มัน (ซล.) ได้เข้าหาหัวหน้ามอสสาด พลเอก เมอีร์ อามิต (ซล.) และถามว่า: “มีอะไรที่มอสสาดสามารถช่วยกองทัพอากาศได้บ้าง?” และเพื่อเป็นการตอบกลับ เขาได้ขอว่า: “หาเครื่องบินมิก 21 มาให้ฉันสักลำ”
จากการสนทนานี้ ความร่วมมือด้านข่าวกรองและปฏิบัติการจึงถือกำเนิดขึ้น “ในความเป็นจริง มีการจัดตั้งองค์กรอะไรร่วมกันสักอย่างระหว่างสองหน่วยงาน” อบีอธิบาย “ค่อยๆ ตระหนักกันทีละน้อยว่าความเป็นไปได้ที่ปฏิบัติได้จริงที่สุด คือการหาให้นักบินมิก 21 ยอมแปรพักตร์มายังอิสราเอลและบินเครื่องบินลำดังกล่าวมาด้วย”
โชคดีที่ทูตทหารอิสราเอลในเตหะรานรู้จักผู้คนซึ่งรู้จักกับผู้คนอีกที และได้พบคนที่เหมาะสม นั่นคือนักบินชาวอิรักชื่อ มูนีร์ เรดฟา เรดฟาเป็นชาวคริสต์ และรู้สึกว่าเพราะเหตุนี้การเลื่อนขั้นของเขาในกองทัพจึงถูกถ่วงเวลา นอกจากนี้ เขายังมีความเห็นที่ไม่ลงรอยกันไม่น้อยกับระบอบการปกครองของอิรัก “จำนวนเงินที่เขาได้รับสำหรับการแปรพักตร์นั้นมีน้อยมาก ทั้งหมดเพียง 50,000 ดอลลาร์เท่านั้น” ภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑ์เน้นย้ำ “มันเป็นจำนวนเงินที่ทำให้เขาพอจัดการชีวิตได้ แต่ไม่ได้ทำให้เขากลายเป็นเศรษฐีแต่อย่างใด เขาเป็นคนอุดมการณ์”
คลังข้อมูลกองทัพอากาศ
ตอนนี้ ด้วยตัวนักบินชาวอิรักที่ถูกเกณฑ์เข้ามาทำภารกิจ ความท้าทายอีกอย่างก็ปรากฏขึ้น: เรดฟาไม่ได้เป็นนักบินมิก-21 เลยแม้แต่น้อย “เขาเป็นนักบินมิก 17 และเพื่อให้ปฏิบัติการประสบความสำเร็จ จำเป็นต้องโน้มน้าวผู้บังคับบัญชาของเขาให้ส่งเขาไปเรียนหลักสูตรเปลี่ยนแบบเครื่องบินรุ่นใหม่ ด้วยความโชคดีอย่างมากของเรา พวกเขาตกลง”
เรดฟาตกลงรับภารกิจโดยมีเงื่อนไขเดียว คือืมอสสาดต้องจัดการให้ครอบครัวของเขาเดินทางออกจากอิรักและมาใช้ชีวิตอยู่กับเขาที่อิสราเอล เพื่อการนั้น จึงได้มีการสร้างปฏิบัติการหลอกลวงขึ้นทั้งชุด “เราจัดการให้พวกเขาออกเดินทางไปร่วม ‘การประชุมครอบครัว’ ในยุโรป” อบีอธิบาย “และแผนการก็คือ เฉพาะเมื่อพวกเขาอยู่บนเครื่องบินของสายการบินแอลอัลระหว่างทางมาที่นี่เท่านั้น เรดฟาถึงจะบินขึ้นจากบริเวณแบกแดด”
เจ้าหน้าที่มอสสาดพบกับเรดฟาถึงสองครั้ง ครั้งหนึ่งในยุโรปและอีกครั้งในอิสราเอล “ระหว่างการมาเยือนของเขาที่นี่ ไม่กี่เดือนก่อนการบินขึ้น พวกเขาถึงกับพาเขาไปเที่ยวไนท์คลับ” อบีบรรยายและเล่าต่อ “หลังจากนั้น พันโท ชายเก บารากัต หัวหน้าฝ่ายข่าวกรองกองทัพอากาศในขณะนั้น ได้พาเขาบินไปกับเครื่องบินฝึกสองที่นั่งรุ่นเมทียอร์ ตามเส้นทางที่เขาจะต้องบินด้วยตัวเอง”
ในช่วงเวลาแห่งการรอคอยนี้ ได้มีการตั้งชื่อร่วมกันให้กับปฏิบัติการและเครื่องบินว่า: ‘นกสีฟ้า’ “มีการปฏิบัติต่อมันในฐานะนกสีฟ้าที่จะต้องบินมา และจำนวนคนที่รู้เรื่องเหตุการณ์นี้มีจำกัดอย่างยิ่ง” ในวันที่ 16 สิงหาคม 1966 มันก็มาถึงจริงๆ
มูนีร์ เรดฟา บินขึ้นจากอิรักด้วยเครื่องบินมิก-21 และบินมายังอิสราเอล เมื่อเขามาถึงน่านฟ้าของประเทศ เครื่องบินมิราจสองลำรีบเร่งตรวจสอบว่าเกิดอะไรขึ้น หนึ่งในนักบินคือ รัน เปกเกอร์ ผู้บัญชาการฝูงบิน 119 แม้แต่ตัวเขาเองก็ยังไม่รู้เรื่องปฏิบัติการลับนี้ “เปกเกอร์ไม่เข้าใจว่าเครื่องบินที่อันตรายที่สุดกำลังทำอะไรอยู่ใกล้บ้านขนาดนั้น และคิดว่าจำเป็นต้องยิงมันตก เกือบจะทำเช่นนั้นแล้ว จนกระทั่งเขาได้รับคำสั่งอย่างชัดเจนจากผู้บัญชาการกองทัพอากาศว่าห้ามแตะต้องมัน”
ดังนั้น แทนที่จะเป็นการรบทางอากาศ เครื่องบินมิราจทั้งสองลำจึงนำเครื่องบินมิกไปยังฐานทัพอากาศฮาตซอร์ “สาธารณชนไม่ได้รับแจ้งว่าเหตุใดมันถึงลงจอด หรือภายใต้สถานการณ์ใด สื่อมวลชนรายงานว่าเป็นนักบินอิรักที่แปรพักตร์โดยพลการ ไม่มีใครคาดคิดเลยว่านี่คือปฏิบัติการที่วางแผนไว้ล่วงหน้าของมอสสาด”
คลังข้อมูลกองทัพอากาศ
มูนีร์รอบคอบพอที่จะนำคู่มือการใช้งานเครื่องบินติดตัวมาด้วย ซึ่งมีข้อมูลทั้งหมดที่จำเป็นสำหรับการปฏิบัติการ ที่นั่น บทเรียนที่น่าตื่นตาตื่นใจที่สุดบทหนึ่งในประวัติศาสตร์กองทัพอากาศได้เปิดออก เครื่องบินมิกถูกตรวจสอบ ถอดประกอบ ทดสอบ และนำไปบินเทียบกับเครื่องบินของอิสราเอล “ดานี ชาปีรา ‘นักบินทดสอบหลัก’ เป็นผู้ปฏิบัติการรบทางอากาศกับมัน” อบีบรรยาย “เครื่องบินมิก-21 ถูกทดสอบเทียบกับเครื่องบินทุกลำ โดยเน้นไปที่เครื่องบินมิราจ เนื่องจากพวกมันเป็นคู่เทียบฝั่งตะวันตกของมัน เมื่อเวลาผ่านไป จุดอ่อนต่างๆ ของมันจึงถูกเปิดเผย”
“ตัวอย่างเช่น พบว่ามันไม่มีความจุเชื้อเพลิงมากนัก และไม่สามารถอยู่กลางอากาศได้เป็นเวลานานเมื่อเทียบกับเครื่องบินรบรุ่นอื่นๆ ยิ่งไปกว่านั้น – เชื้อเพลิงถูกบรรจุไว้ที่ปีก และการถูกโจมตีที่ปีกเพียงครั้งเดียวก็เพียงพอที่จะทำให้มันระเบิดได้ นอกจากนี้ ยังมีการทำแผนที่ทิศทางที่ทัศนวิสัยจากห้องนักบินไม่ดีอีกด้วย” ความรู้นี้ไม่ได้หลงเหลืออยู่แค่ในพิพิธภัณฑ์หรือในคู่มือการฝึกอบรม แต่มันถูกนำเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการของกองทัพอากาศโดยตรง
เช่นเดียวกับที่กองทัพอากาศไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปหลังจากการลงจอดทางประวัติศาสตร์ ‘นกสีฟ้า’ ก็เกิดการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน – โดยเจตนา: “เครื่องบินถูกทาสีด้วยสีแดงและสีเงิน และมีการวาดหมายเลข 007 ลงไป ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ประจำตัวของสายลับ เจมส์ บอนด์ เพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อความร่วมมือกับมอสสาด เป็นสิ่งสำคัญที่มันจะต้องดูแตกต่างไปจากเครื่องบินมิกดั้งเดิม เพื่อไม่ให้นักบินเข้าใจผิดและพยายามยิงมันตก”
แม้ภายใต้ชั้นสีต่างๆ ความสำเร็จของอิสราเอลก็ไม่ได้รอดพ้นสายตาของโลกไปได้ สหรัฐอเมริกาซึ่งกำลังทำสงครามในเวียดนามในขณะนั้นเพื่อต่อสู้กับเครื่องบินมิก-21 ก็ต้องการศึกษาเครื่องบินลำนี้อย่างใกล้ชิดเช่นกัน หลังจากที่เครื่องบินมิกทำหน้าที่ของมันเสร็จสิ้นในอิสราเอล มันก็ถูกส่งต่อไปยังมือของชาวอเมริกัน “ดังนั้น เครื่องบินที่จัดแสดงอยู่ในปัจจุบันในพิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศจึงไม่ใช่ลำเดียวกันนี้” ภัณฑารักษ์เล่า “แต่เป็นของขวัญที่เหมือนกันทุกประการที่เราได้รับมาเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน”
เสนาธิการทหาร อิตซัค ราบิน, รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม โมเช ดายัน และผู้บัญชาการกองทัพอากาศ โมร์เดไค โฮด เฝ้าชมการแสดงทางอากาศที่มีการจัดแสดงเครื่องบินมิก-21 เป็นครั้งแรก, กรกฎาคม 1967
นี่คือเรื่องราวของเครื่องบินที่มาถึงอิสราเอลในฐานะ ‘นกสีฟ้า’: จากนักบินที่ต้องการชีวิตใหม่สู่ปฏิบัติการที่เปลี่ยนแปลงวิธีที่อิสราเอลทำความรู้จักกับศัตรูของตน – และเป็นความสำเร็จร่วมกันของกองทัพอากาศและมอสสาดที่มีค่าดั่ง ‘เพชร’
