Jerusalem, 14 April, 2026 (TPS-IL) — พายุฝนที่รุนแรงและสร้างความเสียหายมากที่สุดในโปรตุเกสอาจเป็นหนึ่งในพายุที่คาดการณ์ได้ง่ายที่สุดเช่นกัน จากข้อมูลของการศึกษาใหม่ที่ท้าทายข้อสมมติฐานที่มีมาอย่างยาวนานเกี่ยวกับสภาพอากาศสุดขั้วและความโกลาหลที่ปรากฏชัด
งานวิจัยโดยนักวิทยาศาสตร์ในอิสราเอลและเยอรมนีมุ่งเน้นไปที่เหตุการณ์ฝนตกหนักทรงพลังที่เรียกว่า เหตุการณ์หยาดน้ำฟ้าหนัก (Heavy Precipitation Events) ซึ่งคุกคามโครงสร้างพื้นฐาน ระบบน้ำ และความปลอดภัยสาธารณะทั่วคาบสมุทรไอบีเรียตะวันตกมากขึ้นเรื่อยๆ พายุเหล่านี้จำนวนมากขับเคลื่อนด้วยแม่น้ำในชั้นบรรยากาศ (atmospheric rivers) ซึ่งเป็นแถบความชื้นที่เคลื่อนที่เร็วและแคบในชั้นบรรยากาศที่พัดพาไอน้ำปริมาณมหาศาลจากมหาสมุทรและสามารถผลิตฝนตกหนักเมื่อพัดเข้าสู่แผ่นดิน
ในเดือนธันวาคม 2022 พายุลักษณะดังกล่าวลูกหนึ่งได้พัดถล่มทางตะวันตกของโปรตุเกส ทำให้แม่น้ำเอ่อล้น ท่วมถนน และสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง สำหรับผู้อยู่อาศัย เหตุการณ์นี้ดูเหมือนจะมีความผันผวนและคาดเดาไม่ได้ ซึ่งตอกย้ำความกังวลเกี่ยวกับความแปรปรวนที่เพิ่มขึ้นซึ่งเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อย่างไรก็ตาม ผลการค้นพบใหม่ชี้ให้เห็นว่าพายุที่อันตรายที่สุดบางลูกอาจส่งสัญญาณเตือนที่ชัดเจนกว่าที่เข้าใจกันก่อนหน้านี้ในความเป็นจริง
การศึกษาซึ่งนำโดย นายเอฮุด บาร์ตเฟลด (Mr. Ehud Bartfeld) และ ดร. อัสซาฟ โฮชมัน (Dr. Assaf Hochman) จากมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเล็ม ร่วมกับ ดร. อเล็กซานดาร์ เอ็ม. รามอส (Dr. Alexandre M. Ramos) จากสถาบันเทคโนโลยีคาร์ลสรูเฮอ สรุปว่าพายุฝนที่รุนแรงที่สุดมักพัฒนาตัวขึ้นภายในระบบบรรยากาศขนาดใหญ่ที่มีการจัดระเบียบอย่างดีซึ่งมีความสามารถในการคาดการณ์ได้มากกว่าโดยเนื้อแท้
งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Weather and Climate Extremes ที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่าพายุที่เชื่อมโยงกับแม่น้ำในชั้นบรรยากาศทำให้เกิดปริมาณน้ำฝนที่มีความรุนแรงมากกว่าพายุที่ไม่มีแม่น้ำในชั้นบรรยากาศโดยเฉลี่ย 36 เปอร์เซ็นต์ ที่สำคัญคือ ความรุนแรงที่เพิ่มขึ้นไม่ได้มาจากระดับความชื้นโดยรวมในชั้นบรรยากาศที่สูงขึ้นเป็นหลัก แต่มาจากลมระดับต่ำที่แรงกว่าซึ่งส่งผ่านความชื้นไปยังพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
“มันไม่ใช่แค่เรื่องที่ว่าชั้นบรรยากาศกักเก็บน้ำไว้ได้มากแค่ไหน” นักวิจัยกล่าว “แต่มันคือเรื่องที่ว่าระบบส่งน้ำนั้นลงสู่พื้นดินได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด”
นอกเหนือจากการวัดความรุนแรงแล้ว การศึกษานี้ยังกล่าวถึงความท้าทายหลักในอุตุนิยมวิทยา นั่นคือ เมื่อใดและเพราะเหตุใดจึงสามารถพยากรณ์เหตุการณ์สุดขั้วได้อย่างน่าเชื่อถือ ด้วยการใช้วิธีการระบบพลวัตแบบใหม่ ทีมงานได้วิเคราะห์ว่าสภาวะบรรยากาศวิวัฒนาการอย่างไรก่อนและระหว่างเกิดพายุ โดยมุ่งเน้นไปที่รูปแบบทั้งในชั้นบรรยากาศส่วนล่างและส่วนบน
พวกเขาได้ระบุความแตกต่างที่ชัดเจน เหตุการณ์ฝนตกหนักสุดขั้วที่คาดการณ์ได้มากที่สุดมีความเกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอกับพายุหมุนนอกเขตร้อน (extra-tropical cyclones) ที่มีความลึกและมีโครงสร้างที่ดีซึ่งก่อตัวขึ้นเหนือมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ระบบเหล่านี้แสดงความผิดปกติของความดันที่รุนแรงกว่าพายุที่คาดการณ์ได้น้อยกว่าประมาณสองเท่า พร้อมกับการปฏิสัมพันธ์ของกระแสลมกรดที่สอดคล้องกันมากขึ้นและรูปแบบคลื่นบรรยากาศขนาดใหญ่
ในแง่ปฏิบัติ ระบบที่มีการจัดระเบียบสูงเหล่านี้ยังมีความอันตรายมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ การศึกษาพบว่าระบบเหล่านี้สร้างความรุนแรงของฝนมากกว่าเหตุการณ์ที่คาดการณ์ได้น้อยกว่าประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งลบล้างสมมติฐานที่ว่าพายุที่รุนแรงที่สุดคือพายุที่คาดการณ์ได้ยากที่สุดเช่นกัน
“ความตลกร้ายก็คือ เหตุการณ์ที่อันตรายที่สุดมักเป็นเหตุการณ์ที่ชั้นบรรยากาศส่งสัญญาณออกมาอย่างชัดเจนที่สุด” นักวิจัยกล่าว “เมื่อโครงสร้างขนาดใหญ่มีความแข็งแกร่งและมีการจัดระเบียบ ระบบก็จะยิ่ง ‘อ่านง่าย’ ขึ้น”
พายุในโปรตุเกสเมื่อเดือนธันวาคม 2022 เป็นกรณีศึกษาสำคัญ ตามคำกล่าวของนักวิจัย การจัดเรียงตัวของแม่น้ำในชั้นบรรยากาศกับพายุหมุนที่ทรงพลังและกระแสลมกรดที่มีโครงสร้างไม่เพียงแต่ทำให้เกิดฝนตกหนักสุดขั้วเท่านั้น แต่ยังสร้างสัญญาณบรรยากาศที่ชัดเจนขึ้นซึ่งสามารถสนับสนุนความเชื่อมั่นในการพยากรณ์ที่สูงขึ้นได้ด้วย
ผลการค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่าการรวมการตรวจจับแม่น้ำในชั้นบรรยากาศเข้ากับการวิเคราะห์ระบบพลวัตสามารถปรับปรุงระบบเตือนภัยล่วงหน้าได้อย่างมีนัยสำคัญ วิธีการนี้อาจช่วยให้นักพยากรณ์อากาศแยกแยะได้ดีขึ้นระหว่างพายุที่มีแนวโน้มจะมีพฤติกรรมแปรปรวนกับพายุที่ปฏิบัติตามรูปแบบที่เสถียรและคาดการณ์ได้มากกว่า
ในขณะที่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังคงทวีความรุนแรงของฝนตกหนักสุดขั้วในหลายส่วนของโลก ความสามารถในการระบุว่าเมื่อใดที่ชั้นบรรยากาศกำลังผลิตสัญญาณที่แข็งแกร่งและมีการจัดระเบียบอาจมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ
