โดย เพซัค เบนสัน • 13 พฤษภาคม 2026
เยรูซาเลม, 13 พฤษภาคม, 2026 (TPS-IL) — นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบกลไกการสื่อสารระหว่างเซลล์ที่ไม่เคยรู้มาก่อน ซึ่งอาจช่วยอธิบายได้ว่าทำไมการรักษามะเร็งบางวิธีจึงมีประสิทธิภาพน้อยกว่าที่คาดไว้ มหาวิทยาลัยไฮฟากล่าวประกาศ
การศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่ผ่านการ Nature Communications, โดยมุ่งเน้นไปที่ตัวรับน็อตช์ ซึ่งเป็นโมเลกุลส่งสัญญาณที่มีการอนุรักษ์สูงและเกี่ยวข้องกับวิธีที่เซลล์ส่งและรับคำสั่งเกี่ยวกับการพัฒนาและการควบคุม รวมถึงในกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับโรคมะเร็ง จนถึงขณะนี้ นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าน็อตช์ทำหน้าที่หลักเป็นตัวรับสัญญาณจากเซลล์อื่น ๆ บนพื้นผิวเซลล์
อย่างไรก็ตาม การวิจัยของอิสราเอลชี้ว่าตัวรับนี้มีบทบาทเพิ่มเติม ในบางบริบท น็อตช์อาจมีส่วนร่วมใน “การส่งสัญญาณย้อนกลับ” โดยส่งผลกระทบต่อเซลล์ข้างเคียงโดยตรง การสื่อสารออกไปด้านนอกนี้สามารถกระตุ้นให้เซลล์ที่อยู่ใกล้เคียงกลืนเซลล์ที่ยังมีชีวิตอยู่ในกระบวนการที่เรียกว่าฟาโกพทอซิส กลไกนี้มักเกี่ยวข้องกับการกำจัดเซลล์ที่ตายแล้วหรือเสียหาย มากกว่าเซลล์ที่แข็งแรง
“เป็นไปได้ว่ากลไกใหม่ที่เราค้นพบนี้อาจช่วยอธิบายได้ว่าเหตุใดการรักษาที่มุ่งเน้นเฉพาะการส่งสัญญาณภายในเซลล์จึงยังไม่ได้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนจนถึงขณะนี้ เนื่องจากตัวรับน็อตช์อาจมีอิทธิพลต่อเซลล์ข้างเคียงด้วยเช่นกัน” ศาสตราจารย์ ฮิลา โทเลดาโน หนึ่งในผู้เขียนงานวิจัยกล่าว
การวิจัยนี้นำโดยนักศึกษาปริญญาเอก เฮบา อะบู รูมิ และ นีวิน ซาร์ฮาน ในห้องปฏิบัติการของโทเลดาโน ภาควิชาชีววิทยาของมนุษย์ของมหาวิทยาลัย
เซลล์สื่อสารกันอย่างต่อเนื่องผ่านสัญญาณโมเลกุล ซึ่งช่วยให้เนื้อเยื่อเติบโต ซ่อมแซม และทำงานได้อย่างถูกต้อง วิถีน็อตช์ได้รับการยอมรับมานานแล้วว่าเป็นหนึ่งในตัวควบคุมหลักของระบบนี้ และความผิดปกติในการทำงานของมันเชื่อมโยงกับโรคมะเร็งและความผิดปกติทางพันธุกรรมต่างๆ
เพื่อตรวจสอบว่าน็อตช์มีบทบาทอื่นนอกเหนือจากหน้าที่ที่กำหนดไว้หรือไม่ นักวิจัยได้ใช้แมลงหวี่ Drosophila melanogaster เป็นสิ่งมีชีวิตต้นแบบ พวกเขาติดตามพฤติกรรมของเซลล์โดยใช้การถ่ายภาพสด สารเรืองแสง และการดัดแปลงพันธุกรรมแบบเจาะจง
ผลลัพธ์ท้าทายแบบจำลองมาตรฐานของการส่งสัญญาณน็อตช์ พบว่าตัวรับนี้มีปฏิกิริยากับตัวรับอื่นที่แตกต่างกันในเซลล์ข้างเคียงที่ชื่อว่า เดรเปอร์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเคลียร์เซลล์และการกำจัดซาก ปฏิกิริ,นี้กระตุ้นให้เซลล์ข้างเคียงกลืนเซลล์ที่ยังมีชีวิตอยู่ ส่งผลให้ออกจากเนื้อเยื่ออย่างมีประสิทธิภาพ
ที่สำคัญคือ ผลกระทบนี้เกิดขึ้นโดยไม่ขึ้นกับวิถีการส่งสัญญาณภายในที่เป็นที่รู้จักกันดีของน็อตช์ แม้กระทั่งเมื่อปิดการใช้งานการส่งสัญญาณภายในด้วยการทดลอง ผลกระทบของการส่งสัญญาณออกด้านนอกก็ยังคงอยู่ สิ่งนี้บ่งชี้ว่าน็อตช์มีโหมดการทำงานที่แตกต่างกันสองโหมด ได้แก่ โหมดที่ทำงานภายในเซลล์และอีกโหมดที่ส่งผลต่อเซลล์ที่อยู่ติดกันผ่านการปฏิสัมพันธ์โดยตรง
การศึกษายังพบความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่างระดับน็อตช์และการกำจัดเซลล์ โดยระดับน็อตช์ที่สูงขึ้นจะเพิ่มอัตราการกลืนเซลล์ ในขณะที่ระดับที่ลดลงจะลดอัตราดังกล่าว เมื่อมีการถอดตัวรับเดรเปอร์ออก กระบวนการดังกล่าวจะถูกบล็อกอย่างสมบูรณ์ ซึ่งยืนยันบทบาทสำคัญของมันในกลไกนี้
นักวิจัยกล่าวว่าการค้นพบเหล่านี้อาจกระตุ้นให้มีการประเมินใหม่เกี่ยวกับวิธีที่โรคที่เกี่ยวข้องกับน็อตช์ได้รับการศึกษา รวมถึงมะเร็งบางชนิด การบำบัดเชิงทดลองหลายวิธีมุ่งเน้นไปที่การปิดกั้นวิถีการส่งสัญญาณภายในเซลล์ที่ได้รับผลกระทบเป็นหลัก การค้นพบนี้อาจเปิดประตูไปสู่การบำบัดที่ปรับโปรแกรมเซลล์รอบข้างให้รู้จักและกำจัดเซลล์มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น




