โดย เพซัค เบนสัน • 26 สิงหาคม 2026
เยรูซาเลม, 26 สิงหาคม 2026 (TPS-IL) — นักวิทยาศาสตร์ชาวอิสราเอลค้นพบว่า ยีนที่รู้จักกันมานานในการกำหนดรูปทรงสมองก่อนคลอดทำหน้าที่เป็นตัวควบคุมหลักของความเครียดและเมตาบอลิกในวัยผู้ใหญ่
การค้นพบนี้อาจเป็นข้อมูลแก่การวิจัยในอนาคตเกี่ยวกับความผิดปกติที่ความเครียดและเมตาบอลิกมาบรรจบกัน รวมถึงความวิตกกังวล โรคซึมเศร้า โรคอ้วน โรคเบาหวาน และความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ
การศึกษาของสถาบันวิทยาศาสตร์ไวซมันน์ระบุว่ายีนที่ชื่อว่า ออร์โธพีเดีย (Orthopedia) หรือ Otp เป็นตัวเชื่อมระหว่างระบบชีวภาพที่มักพบร่วมกันในช่วงที่เกิดความเครียด Otp ช่วยควบคุมพัฒนาการของสมองก่อนคลอดและควบคุมการทำงานของเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับระบบความเครียดและฮอร์โมนของร่างกาย แม้ว่าการวิจัยก่อนหน้านี้ได้สร้างบทบาทของมันในพัฒนาการของสมอง แต่ฟังก์ชันของมันในสมองของผู้ใหญ่ยังคงเป็นสิ่งที่ไม่ค่อยมีใครรู้มากนัก
การค้นพบใหม่แสดงให้เห็นว่า Otp ไม่ได้เพียงแค่สร้างสมองแล้วก็ปิดตัวลง
“เราพบว่าโปรแกรมทางพันธุกรรมแบบเดียวกันที่สร้างโครงข่ายของสมองในระหว่างพัฒนาการของตัวอ่อน ยังคงมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการตอบสนองต่อความเครียดและความสมดุลของพลังงานของสิ่งมีชีวิตตลอดอายุขัยของมัน” ศ.กิล เลฟโควิตซ์ สมาชิกภาควิชาชีววิทยาเซลล์โมเลกุลของไวซมันน์ ซึ่งทีมงานได้ทำการศึกษาร่วมกับห้องปฏิบัติการของ ศ.อะลอน เชน กล่าว
นักวิจัยมุ่งเน้นไปที่ไฮโพทาลามัส ซึ่งเป็นพื้นที่สมองขนาดเล็กที่ควบคุมความหิว การนอนหลับ การสืบพันธุ์ ความเครียด และเมตาบอลิกผ่านทางสารสื่อเคมีที่ทำหน้าที่เป็นฮอร์โมนหรือนิวโรเพปไทด์ “เรามักจะเรียกพวกมันว่าฮอร์โมนเมื่อพวกมันส่งผลต่ออวัยวะในร่างกาย และเรียกว่านิวโรเพปไทด์เมื่อพวกมันทำงานกับสมอง แต่ในทั้งสองกรณีมันคือโมเลกุลเดียวกัน” เลฟโควิตซ์กล่าว
การนำ Otp ออกจากตัวอ่อนของหนูนั้นส่งผลถึงตาย มากกว่าหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมา ทีมงานของเลฟโควิตซ์พบในปลาซิบราฟิช (zebrafish) ว่าการรบกวน Otp ในระหว่างพัฒนาการสามารถทำให้การตอบสนองต่อความเครียดในวัยผู้ใหญ่บกพร่องได้ และตรวจพบโปรตีน Otp ในสมองของปลาโตเต็มวัย ซึ่งทำให้เกิดคำถามว่ายีนนี้ยังคงทำงานอยู่ต่อมาในภายหลังของชีวิตหรือไม่
เพื่อตอบคำถามนั้น นักวิจัยได้ปิดการทำงานของ Otp ในกลุ่มเซลล์หนูโตเต็มวัยที่เฉพาะเจาะจงโดยไม่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของสมองก่อนหน้านี้
นอกเหนือจากพัฒนาการของสมอง
เมื่อ Otp ถูกรบกวน ระบบความเครียดของหนูก็ทำงานมากเกินไป โดยปล่อยคอร์ติโคสเตอโรนและฮอร์โมนความเครียดอื่นๆ มากเกินไป ยิ่งไปกว่านั้น สัตว์ดังกล่าวยังแสดงพฤติกรรมคล้ายซึมเศร้า รวมถึงการปลีกตัวและการรับมือกับความท้าทายที่ลดลง เมตาบอลิกของพวกมันก็หยุดชะงักเช่นกัน ระดับฮอร์โมนไทรอยด์ลดลง อุณหภูมิร่างกายลดลง และคอเลสเตอรอลสูงขึ้น แม้ว่าหนูจะกินตามปกติและรักษาน้ำหนักตัวให้คงที่คร่าวๆ เหมือนกับกลุ่มควบคุม แต่พวกมันสะสมไขมันในร่างกายมากขึ้นและตอบสนองต่อสัญญาณความหิวได้น้อยลง
“เราพบว่า Otp ทำหน้าที่เหมือนศูนย์กลางการควบคุมหลักในสมองของผู้ใหญ่” ดร.ยเอล คูเปอร์แมน ผู้ร่วมเขียนการศึกษากล่าว “มันทำงานในเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับความเครียดและในเซลล์ที่ควบคุมระบบต่อมไร้ท่อ ซึ่งส่งผลต่อเมตาบอลิกทั่วร่างกาย”
แทนที่จะควบคุมเส้นทางเดียว Otp ดูเหมือนจะรวมสัญญาณจากระบบต่างๆ เข้าด้วยกันและช่วยรักษาสมดุลของระบบเหล่านั้น ในระดับเซลล์ มันทำหน้าที่ในนิวเคลียส โดยแปลสัญญาณที่เข้ามาเป็นการเปลี่ยนแปลงในการทำงานของยีนในกลุ่มเซลล์ไฮโพทาลามัสหลายกลุ่ม รวมถึงประชากรที่มีบทบาทตรงกันข้ามในการควบคุมความหิวและการใช้พลังงาน
การค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่าโปรแกรมที่ครั้งหนึ่งเคยสร้างสถาปัตยกรรมของสมอง ถูกนำมาใช้ซ้ำในภายหลังเพื่อจัดการกับความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไปของร่างกาย “โมเลกุลที่เราเคยคิดว่าเป็นเพียงตัวควบคุมพัฒนาการ กลับกลายเป็นตัวควบคุมหลักของความสมดุลทางสรีรวิทยาตลอดชีวิต” เลฟโควิตซ์กล่าว “มันไม่ได้แค่สร้างระบบ แต่มันทำให้ระบบทำงานต่อไป”
การวิจัยนี้สามารถเปิดหนทางใหม่ๆในการศึกษาความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับความเครียดและเมตาบอลิก และไม่ว่าความผิดปกติบางอย่างจะมีต้นกำเนิดมาจากพัฒนาการในช่วงแรกหรือสะท้อนถึงการพังทลายของการควบคุมในวัยผู้ใหญ่
เลฟโควิตซ์เน้นย้ำว่าในมนุษย์ ความผิดปกติทางจิตใจและเมตาบอลิกสามารถทับซ้อนกันได้ อาการซึมเศร้าหรือความวิตกกังวลบางครั้งอาจมาพร้อมกับระดับฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำ ซึ่งอาจส่งผลต่อคอเลสเตอรอลและน้ำตาลในเลือดด้วย อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้จัดทำขึ้นในหนูและไม่ได้ระบุว่า Otp เป็นสาเหตุของเงื่อนไขเหล่านี้ในมนุษย์
การศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ Endocrinology




