โดย เพซัค เบนสัน • 20 เมษายน 2026

เยรูซาเลม, 20 เมษายน, 2026 (TPS-IL) — นักวิทยาศาสตร์ชาวอิสราเอลประกาศว่า “สวิตช์” โมเลกุลที่ช่วยให้เซลล์ผิวหนังรักษาเอกลักษณ์ของตนไว้ได้ อาจเป็นตัวกำหนดว่ามะเร็งผิวหนังชนิดที่พบได้ทั่วไปจะยังคงรักษาได้หรือกลายเป็นโรคที่มีความรุนแรงและแพร่กระจาย

การศึกษาของมหาวิทยาลัยฮีบรูแห่งเยรูซาเลมมุ่งเน้นไปที่มะเร็งผิวหนังชนิดสเควมัสเซลล์ (cSCC) ซึ่งเป็นมะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดเป็นอันดับสองทั่วโลก มะเร็งกลุ่มย่อยนี้สามารถลุกลามและแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้ ทำให้การระบุเนื้องอกที่มีความเสี่ยงสูงตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นความท้าทายทางคลินิกที่สำคัญ ทั่วโลกเชื่อว่า cSCC ส่งผลกระทบต่อผู้คนนับล้านคนในแต่ละปี แม้ว่าตัวเลขที่แม่นยำจะยากที่จะระบุได้เนื่องจากหลายประเทศไม่ได้จดทะเบียนมะเร็งผิวหนังชนิดที่ไม่ใช่มะเร็งผิวหนังชนิดเมลโนมาอย่างเป็นระบบก็ตาม

นักวิจัยซึ่งนำโดยนักศึกษาปริญญาเอก ตีร์ซา บิดานี-มิซราฮี ภายใต้การ ศาสตราจารย์ รามิ ไอ. อาเกลัน ร่วมมือกับเพื่อนร่วมงานในอิตาลี ได้ระบุวิถีโมเลกุลที่มีศูนย์กลางอยู่ที่โปรตีนที่เรียกว่า WWOX ทีมงานอธิบายว่า WWOX เป็น “ผู้พิทักษ์” เอกลักษณ์ของเนื้อเยื่อบุผิว ซึ่งเป็นสภาวะเสถียรที่ช่วยให้เซลล์ผิวหนังทำงานในรูปแบบปกติที่มีการจัดระเบียบ

การศึกษาแสดงให้เห็นว่า WWOX ทำหน้าที่รักษาเสถียรภาพของโปรตีนสำคัญอีกตัวหนึ่งคือ p63 ซึ่งเป็นตัวควบคุมหลักของโครงสร้างและการสร้างความแตกต่างของเซลล์ผิวหนัง เมื่อมี WWOX ระดับของ p63 จะคงที่และเซลล์ยังคงรักษาเอกลักษณ์ปกติไว้ได้ เมื่อ WWOXสูญหายไป ระดับของ p63 จะลดลงอย่างฮวบฮาบ และเสถียรภาพนี้ก็จะพังทลายลง

การสูญเสียเอกลักษณ์ของเซลล์นี้สามารถกระตุ้นการเปลี่ยนผ่านจากเนื้อเยื่อบุผิวไปเป็นมีเซนไชม์ (EMT) ซึ่งเป็นกระบวนการที่เซลล์สูญเสียลักษณะเฉพาะตัวที่ยึดติดอยู่และได้รับความสามารถในการเคลื่อนตัวและรุกรานเนื้อเยื่อรอบข้าง ในโรคมะเร็ง EMT เป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้เนื้องอกแพร่กระจายได้

ผลการศึกษาดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ Proceedings of the National Academy of Sciences

“สิ่งที่การศึกษาครั้งนี้เพิ่มเติมเข้ามาคือกลไกการควบคุมต้นน้ำ” นักวิจัยอธิบาย พร้อมสังเกตว่า WWOX อยู่เหนือ p63 ในลำดับชั้นการควบคุมนี้ และช่วยรักษาเสถียรภาพของมัน ป้องกันปฏิกิริยาลูกโซ่ที่นำไปสู่การรุกราน

ในโมเดลห้องปฏิบัติการ การสูญเสีย WWOX ร่วมกับการหยุดชะงักของโปรตีนระงับเนื้องอก p53 นำไปสู่การเกิดเนื้องอกที่เร็วขึ้นและดุร้ายยิ่งขึ้น “การขาด WWOX ช่วยเร่งการเกิดและการลุกลามของเนื้องอกได้อย่างมาก” ศาสตราจารย์ อาเกลัน ตั้งข้อสังเกต พร้อมเสริมว่า “100% ของกลุ่มทดลองในกลุ่มที่ขาดสารทั้งสองชนิดพัฒนาเป็นเนื้องอก เปรียบเทียบกับเปอร์เซ็นต์ที่ต่ำกว่ามากในกลุ่มควบคุม”

ที่สำคัญ ผลการศึกษาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในโมเดลการทดลองเท่านั้น ในตัวอย่างเนื้องอกของมนุษย์ นักวิจัยสังเกตเห็นรูปแบบที่สอดคล้องกัน: ในขณะที่ cSCC ลุกลามไปสู่ขั้นตอนที่ขั้นสูงขึ้น ทั้งระดับ WWOX และ p63 ต่างก็ลดลงพร้อมๆ กัน การลดลงที่ขนานกันนี้บ่งชี้ว่าวิถีดังกล่าวทำงานในผู้ป่วย ไม่ใช่แค่ในห้องปฏิบัติการเท่านั้น

ความแปลกใหม่ของการศึกษาอยู่ที่การระบุแกน WWOX–p63 ว่าเป็นตัวควบคุมว่าเซลล์มะเร็งผิวหนังจะรักษาสภาพความเสถียรหรือได้รับศักยภาพในการรุกราน และเชื่อมโยงกับการลุกลามของโรคในเนื้อเยื่อของมนุษย์ นักวิจัยแนะนำว่า ในที่สุดแล้วมันอาจช่วยระบุผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคที่มีความรุนแรง และเสนอเป้าหมายใหม่สำหรับการรักษาที่มีเป้าหมายเพื่อป้องกันการแพร่กระจาย

การประยุกต์ใช้ในทันทีประการหนึ่งคือการประเมินความเสี่ยงที่ดีขึ้นในโรค cSCC ปัจจุบันแพทย์พึ่งพาขนาดเนื้องอก ความลึก และเนื้อเยื่อวิทยาเพื่อประเมินความรุนแรง ระดับ WWOX และ p63 สามารถเพิ่มเครื่องหมายโมเลกุลให้กับกรอบงานนั้นได้ เนื่องจากโปรตีนทั้งสองชนิดลดลงพร้อมกันเมื่อโรคดำเนินไป ระดับที่ต่ำอาจส่งสัญญาณว่าเนื้องอกกำลังเปลี่ยนไปสู่สถานะที่รุกรานมากขึ้นแล้ว ช่วยให้สามารถระบุผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงได้เร็วขึ้น และการติดตามผลที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นหรือการรักษาที่เข้มข้นขึ้น

นอกจากนี้ เนื่องจากการเปลี่ยนผ่านแบบ EMT เป็นกระบวนการหลักในมะเร็งเนื้อเยื่อบุผิวหลายชนิด รวมถึงมะเร็งปอด เต้านม ลําไส้ใหญ่ และมะเร็งศีรษะและลำคอ ผลการศึกษาจึงความเป็นไปได้ที่การฟื้นฟูการทำงานของ WWOX หรือการรักษาเสถียรภาพของ p63 อาจช่วยให้เซลล์มะเร็งอยู่ในสถานะที่รุกรานน้อยลงได้