โดย เพซาค เบนสัน • 3 พฤศจิกายน 2026
เยรูซาเล็ม, 3 พฤศจิกายน 2026 (TPS-IL) — เด็กหญิงวัยเพียง 9 ขวบกำลังเผชิญกับข้อความที่อาจเป็นอันตรายเกี่ยวกับการควบคุมอาหาร ภาพลักษณ์ของร่างกาย และพฤติกรรมการกินบน TikTok โดยที่มักไม่รู้ตัว ตามผลการศึกษาชิ้นใหม่ของอิสราเอล ความบันเทิงที่ดูเหมือนไร้พิษภัย ซึ่งรวมถึงวิดีโอทำอาหาร ชาเลนจ์เกี่ยวกับอาหาร และคลิปเกี่ยวกับกิจวัตรประจำวันของอินฟลูเอนเซอร์ สามารถนำเด็กๆ ไปสู่ทัศนคติสุดโต่งต่ออาหารและน้ำหนักตัวได้
คณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเบนกูเรียนแห่งเนเกฟพบว่า เด็กหญิงอายุ 9-12 ปีพบเนื้อหาที่ส่งเสริมการควบคุมอาหารอย่างเข้มงวด การนับแคลอรี และความผอมอยู่เป็นประจำ ควบคู่ไปกับวิดีโอที่เชิดชูการกินมากเกินไปและการบริโภคอาหารแปรรูปสูงในปริมาณมาก ความสำคัญคือเด็กไม่จำเป็นต้องค้นหาคำแนะนำเรื่องการควบคุมอาหารหรือการลดน้ำหนักเพื่อซึมซับแนวคิดที่อาจเป็นอันตราย ความบันเทิงทั่วไปสามารถส่งต่อข้อความเหล่านั้นไปยังเด็กหญิงที่เพียงแค่มองหาสูตรอาหาร ชาเลนจ์เกี่ยวกับอาหาร หรือการส่องดูชีวิตของบุคคลบนโลกออนไลน์ที่ตนชื่นชอบ
ผลการวิจัยดังกล่าว ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Children and Media อ้างอิงจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับเด็กหญิง 30 คน ส่วนใหญ่ระบุว่าตนมีความสนใจเพียงเล็กน้อยหรือไม่สนใจเลยเกี่ยวกับการควบคุมอาหารหรือการควบคุมน้ำหนัก แต่กลับดูวิดีโอที่มีข้อความดังกล่าวอยู่เป็นประจำ
คณะนักวิจัยระบุความบันเทิง 4 ประเภทที่ดึงดูดเด็กหญิงเข้าสู่เนื้อหาเหล่านี้
วิดีโอการทำอาหารและการอบขนมเป็นสิ่งดึงดูดใจหลักประการหนึ่ง คลิปที่แสดงวิธีทำของว่างยอดนิยมและคัพเค้กไมโครเวฟสามารถดึงดูดความคิดสร้างสรรค์และความต้องการที่จะพึ่งพาตนเองในครัวของเด็กหญิง ประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ตอบแบบสัมภาษณ์ดูวิดีโอประเภท “วันหนึ่งฉันกินอะไรบ้าง” (What I Eat in a Day) และสูตรอาหารเป็นประจำ แม้ว่าจะไม่ได้สนใจเรื่องการควบคุมอาหารก็ตาม
เด็กหญิงอายุ 10 ขวบรายหนึ่งกล่าวว่า เธอไม่ได้ดูวิดีโอที่ให้คำแนะนำด้านโภชนาการ แต่พบเห็นคลิปที่แสดงสิ่งที่ผู้อื่นกินเป็นประจำ เมื่อถามถึงอย่างหลัง เธอตอบว่า: “ใช่ มันขึ้นมาให้หนูดูเยอะมาก”
สิ่งดึงดูดใจอีกประการหนึ่งคือความเพลิดเพลินในการดูผู้อื่นกินอาหาร วิดีโอที่มีเสียงเคี้ยวกรุบกรอบเกินจริง ชีสเยิ้ม และซอสหยด สามารถทำให้อาหารดูน่าดึงดูดเป็นพิเศษ ในขณะที่บางวิดีโอมีผู้คนบริโภคในปริมาณที่มากผิดปกติ
เด็กหญิงอายุ 11 ขวบรายหนึ่งบรรยายถึงการดูชาเลนจ์กินแฮมเบอร์เกอร์ว่า: “มันฟินมากจนหยุดดูไม่ได้ […] พอดูแล้วก็พูดว่า: ‘ว้าว ตอนนี้อยากได้แบบนั้นมาก’ […] และมันดูเหมือนทองคำเลย”
ชาเลนจ์อาหารที่เป็นไวรัลยังเปลี่ยนการกินให้กลายเป็นการแข่งขัน ซึ่งบางครั้งกระตุ้นให้เด็กบริโภคในปริมาณมากโดยไม่คำนึงถึงความหิว เด็กหญิงอายุ 10 ขวบคนหนึ่งเล่าถึงเกมที่เธอเล่นกับพี่ชายที่แมคโดนัลด์ โดยคนหนึ่งวิ่งหนีไปขณะที่อีกคนพยายามกินให้ได้มากที่สุดก่อนที่คนแรกจะกลับมา
“หนูแค่กินเข้าไป ทั้งๆ ที่ไม่ได้หิว” เธอเล่า
สิ่งดึงดูดใจประการที่ 4 คือความอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับบุคคลที่มีชื่อเสียงบนโลกออนไลน์ วิดีโอเกี่ยวกับกิจวัตรประจำวันและสิ่งที่อินฟลูเอนเซอร์กินเปิดโอกาสให้เด็กๆ ได้ส่องดูชีวิตของผู้สร้างคอนเทนต์ที่พวกเขาชื่นชอบ แม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้มีความตั้งใจที่จะลอกเลียนแบบพฤติกรรมเหล่านั้นก็ตาม
“หนูไม่ได้สนใจขนาดนั้น หนูคงไม่ทำแบบนั้นหรอก แต่หนูก็ไม่เลื่อนผ่านวิดีโอแบบนั้นนะ” เด็กหญิงอายุ 10 ขวบคนหนึ่งบอกกับคณะนักวิจัย “หนูแค่อยากดู […] มันคือความอยากรู้อยากเห็น”
เมื่อความบันเทิงชี้นำไปในทางที่ผิด
มิคัล ยารอน ผู้นำการวิจัย ซึ่งเป็นนักศึกษาปริญญาเอกที่ทำวิจัยร่วมกับ ศ. เนลลี เอเลียส จากภาควิชาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยเบนกูเรียน กล่าวว่า ความบันเทิงทำให้ข้อความที่เป็นอันตรายยากต่อการที่เด็กจะรู้เท่าทัน
“เนื้อหาบน TikTok ข้ามผ่านกลไกการป้องกันทางความคิดและการคิดเชิงวิพากษ์ของเด็กหญิง และห่อหุ้มข้อความที่มีปัญหาไว้ในรูปแบบที่สนุกสนานและน่าดึงดูด” ยารอนอธิบาย
แม้ว่าอายุขั้นต่ำอย่างเป็นทางการของ TikTok คือ 13 ปี แต่เด็กที่อายุน้อยกว่านั้นกำลังใช้งานแพลตฟอร์มนี้มากขึ้นเรื่อยๆ เธอกล่าว พวกเขาอาจเชื่อว่าตนกำลังรับชมความบันเทิงที่ไม่มีพิษภัย ในขณะเดียวกันก็ซึมซับข้อความที่เน้นย้ำถึงความผอมและการนับแคลอรี หรือในอีกทางหนึ่งที่ตรงกันข้าม คือการเชิดชูการบริโภคที่มากเกินไป
“ขั้วตรงข้ามเช่นนี้อาจหล่อหลอมการรับรู้ที่บิดเบือนเกี่ยวกับอาหารและร่างกายตั้งแต่อายุยังน้อย” ยารอนเตือน
คณะนักวิจัยแย้งว่าการปกป้องเด็กจำเป็นต้องทำมากกว่าการเตือนเรื่องวิดีโอควบคุมอาหารหรือการบล็อกเนื้อหาที่เป็นอันตรายอย่างชัดเจน เนื่องจากข้อความที่มีปัญหาถูกฝังอยู่ในความบันเทิงทั่วไป เด็กจึงจำเป็นต้องเรียนรู้ที่จะรู้เท่าทันอิทธิพลของบุคคลบนโซเชียลมีเดีย การโฆษณา และอัลกอริทึมการแนะนำเนื้อหา
คณะนักวิจัยแนะนำให้มีหลักสูตรการรู้เท่าทันสื่อที่เหมาะสมกับวัยในโรงเรียน ขณะเดียวกันผู้ปกครองและนักการศึกษาสามารถช่วยให้เด็กแยกแยะความบันเทิงออกจากคำแนะนำด้านโภชนาการ และร่วมพูดคุยเกี่ยวกับข้อความที่พวกเขาพบเห็นบนโลกออนไลน์
