โดย เพซัค เบนสัน • 6 กรกฎาคม 2026
เยรูซาเล็ม, 6 กรกฎาคม, 2026 (TPS-IL) — นักโบราณคดีชาวอิสราเอลและกรีกพบว่าเทคโนโลยีเครื่องมือหินโบราณไม่ได้แพร่กระจายไปทั่วยุโรปในฐานะวิธีที่ตายตัวและไม่เปลี่ยนแปลง แต่กลับพัฒนาผ่านการผสมผสานระหว่างความรู้ที่มีร่วมกันและการปรับตัวในท้องถิ่นโดยกลุ่มมนุษย์ยุคโบราณ
การศึกษานี้ท้าทายข้อสมมติฐานที่ว่าเครื่องมือยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่คล้ายคลึงกันบ่งบอกถึงการลอกเลียนแบบโดยตรงหรือความบังเอิญ แต่กลับระบุว่าความรู้ทางเทคโนโลยีเดินทางไปพร้อมกับมนุษย์ยุคโบราณแต่ได้รับการปรับรูปใหม่ในท้องถิ่นตามวัตถุดิบที่มีอยู่ สภาพภูมิประเทศ และการตัดสินใจของแต่ละบุคคล รูปแบบนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมประเพณีการทำเครื่องมือหินแบบเดียวจึงคงอยู่ได้นานกว่า 1 ล้านปีทวีปแอฟริกา เอเชีย และยุโรป โดยไม่หยุดนิ่ง
นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยไฮฟาและมหาวิทยาลัยครีตได้ตรวจสอบเครื่องมือหินจากแหล่งโบราณคดีโรดาฟนิดียาใกล้หมู่บ้านลิสโวรีบนเกาะเลสบอส การค้นพบของพวกเขาบ่งชี้ว่าเครื่องมือเหล่านี้ไม่ได้ถูกคัดลอกมาจากวิธีการที่ใช้ในลิแวนต์เพียงอย่างเดียว แต่สะท้อนถึงการผสมผสานระหว่างความรู้ทางเทคโนโลยีที่มีร่วมกันและฝีมือช่างท้องถิ่นที่โดดเด่นในภูมิภาคอีเจียน
“เครื่องมือหินไม่ใช่แค่วัตถุที่หลงเหลือมาจากอดีต แต่เป็นหลักฐานของการตัดสินใจ ความชอบ และวิถีการปฏิบัติของคนโบราณ” ดร. กาดิ เฮิร์ตซลิงเกอร์ จากมหาวิทยาลัยไฮฟา หนึ่งในผู้เขียนงานวิจัยกล่าว “เมื่อเราวัดและเปรียบเทียบพวกมันอย่างเป็นระบบ เราก็เริ่มที่จะสร้างขึ้นใหม่ได้ไม่เพียงแต่วิธีการทำเครื่องมือเท่านั้น แต่ยังรวมถึงวิธีที่ความรู้ทางเทคโนโลยีเคลื่อนย้ายระหว่างภูมิภาคและวิธีที่มันเปลี่ยนแปลงไปตลอดเส้นทางด้วย”
งานวิจัยนี้มุ่งเน้นไปที่ประเพณีอาชูเลียน ซึ่งเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเครื่องมือหินที่เก่าแก่ที่สุด แพร่หลายที่สุด และยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษย์ เทคโนโลยีอาชูเลียนเป็นที่รู้จักจากเครื่องมือขนาดใหญ่ เช่น ขวานมือและมีดตัด ถูกนำมาใช้ทวีปแอฟริกา เอเชีย และยุโรปเป็นเวลาหลายแสนปี การแพร่กระจายอันกว้างขวางของมันสร้างความท้าทายที่มีมาอย่างยาวนานสำหรับนักวิจัย ซึ่งถกเถียงกันว่าความคล้ายคลึงกันระหว่างสถานที่ต่างๆ สะท้อนถึงการเคลื่อนย้ายประชากร การถ่ายโอนความรู้ หรือการประดิษฐ์ขึ้นเอง
เฮิร์ตซลิงเกอร์ จากภาควิชาโบราณคดีและอารยธรรมทางทะเลและสถาบันโบราณคดีซินแมนแห่งมหาวิทยาลัยไฮฟา ได้ร่วมมือกับศาสตราจารย์เนนา กาลานิดู จากมหาวิทยาลัยครีต พวกเขาศึกษาเครื่องมือตัดขนาดใหญ่ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นขวานมือและมีดตัด ที่กู้คืนมาได้ที่โรดาฟนิดียาผ่านการขุดค้นและการสำรวจ สถานที่ดังกล่าวตั้งอยู่ใกล้บ่อน้ำพุร้อนลิสโวรีและหันหน้าไปทางอนาโตเลีย ตั้งอยู่ตามระเบียงที่อาจเชื่อมต่อเอเชียตะวันตก ทะเลอีเจียน และยุโรปตะวันออกเฉียงใต้ในยุคก่อนประวัติศาสตร์
ทีมงานได้สร้างแบบจำลองดิจิทัล 3 มิติของเครื่องมือที่ห้องปฏิบัติการโบราณคดีและมรดกทางวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัยไฮฟา และเปรียบเทียบกับกลุ่มเครื่องมืออาชูเลียนจากสถานที่ต่างๆ ในลิแวนต์ รวมถึงอุเบย์ดิยา, เกเชอร์ เบโนต ยาอากอฟ, มาอายัน บารุค, โฮลอน และนาฮาล เฮซี
กลุ่มเครื่องมือโรดาฟนิดียาแสดงความสอดคล้องภายในที่แข็งแกร่ง โดยผู้ผลิตเครื่องมือใช้หินที่มีอยู่ในท้องถิ่นเป็นหลักในการผลิตเครื่องมือตัดขนาดใหญ่ที่มีการขึ้นรูปค่อนข้างจำกัด
อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบกับสถานที่ในลิแวนต์ไม่พบความตรงกันทุกประการกับประเพณีที่รู้จักกันดีประเพณีใดประเพณีหนึ่ง ขวานมือมีความคล้ายคลึงกับขวานจากยุคอาชูเลียนช่วงหลังในลิแวนต์ ในขณะที่ยังคงรักษารูปแบบที่เกี่ยวข้องกับยุคก่อนหน้าไว้ ในขณะเดียวกัน มีดตัดมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญมากกว่าในด้านความสมมาตร รูปร่างขอบ และระดับความประณีตจากที่พบที่เกเชอร์ เบโนต ยาอากอฟ
“นี่คือการผสมผสานระหว่างความคล้ายคลึงและความแตกต่างที่เป็นการค้นพบที่สำคัญ ณ ที่นี้” นักวิจัยกล่าว “ความคล้ายคลึงกันแสดงให้เห็นว่าเครื่องมือจากโรดาฟนิดียาเป็นของโลกเทคโนโลยีที่กว้างขวางและคุ้นเคย แต่ความแตกต่างแสดงให้เห็นว่าความรู้นี้ไม่ได้ถูกคัดลอกมาเฉยๆ แต่มันถูกปรับให้เข้ากับท้องถิ่น ขึ้นอยู่กับวัตถุดิบ ภูมิประเทศ และการเลือกของผู้ผลิตเครื่องมือ”
การค้นพบนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ Journal of Archaeological Method and Theory
